Open Banking là mô hình cho phép các bên thứ ba truy cập dữ liệu ngân hàng của người dùng thông qua API, với sự đồng ý của chính người dùng đó. Thay vì mọi thứ chỉ nằm trong hệ thống đóng của ngân hàng, open banking mở ra khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu tài chính giữa ngân hàng và các dịch vụ bên ngoài.
Nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng thực tế bạn có thể đã dùng open banking mà không biết. Khi một app tài chính tự động đọc được giao dịch ngân hàng của bạn, hay khi website bán hàng tự xác nhận thanh toán chuyển khoản mà không cần ai kiểm tra thủ công, đó chính là open banking đang hoạt động.
Tại sao open banking ra đời?
Trước đây, dữ liệu tài chính của bạn bị khóa trong hệ thống ngân hàng. Muốn biết ai đã chuyển tiền cho mình, kế toán phải vào internet banking kiểm tra từng giao dịch. Muốn tích hợp thanh toán vào website, doanh nghiệp phải ký hợp đồng trực tiếp với ngân hàng, mất hàng tuần đến hàng tháng.
Vấn đề lớn hơn là mỗi ngân hàng có hệ thống riêng, giao diện riêng, API riêng (nếu có). Doanh nghiệp muốn làm việc với 5 ngân hàng thì phải tích hợp 5 hệ thống khác nhau.
Open banking giải quyết chuyện này bằng cách tạo ra một lớp trung gian chuẩn hóa. Ngân hàng mở API theo tiêu chuẩn chung, các bên thứ ba (fintech, doanh nghiệp, developer) kết nối qua API đó để đọc dữ liệu giao dịch, xác nhận thanh toán, quản lý dòng tiền. Tất cả đều tự động và realtime.
Open Banking hoạt động thế nào?
Về cơ bản, luồng hoạt động của open banking gồm 3 bước:
Bước 1: Người dùng cho phép truy cập. Bạn đồng ý cho một ứng dụng (ví dụ SePay) kết nối với tài khoản ngân hàng của bạn. Quá trình này thường thông qua OTP hoặc xác thực từ app ngân hàng.
Bước 2: Ngân hàng chia sẻ dữ liệu qua API. Sau khi được ủy quyền, ngân hàng sẽ gửi dữ liệu giao dịch (tiền vào, tiền ra, số dư) tới ứng dụng thông qua API. Dữ liệu được mã hóa và truyền realtime.
Bước 3: Ứng dụng xử lý dữ liệu. Ứng dụng nhận dữ liệu và làm những việc hữu ích: tự động xác nhận đơn hàng, gửi thông báo chuyển khoản, đối soát doanh thu, hoặc tổng hợp dòng tiền từ nhiều ngân hàng về một nơi.
Điểm quan trọng: ngân hàng chỉ chia sẻ dữ liệu, không chia sẻ mật khẩu hay quyền giao dịch. Ứng dụng bên thứ ba có thể đọc giao dịch nhưng không thể chuyển tiền từ tài khoản của bạn.
Luồng hoạt động của Open Banking qua API ngân hàng
Open Banking khác gì Internet Banking?
Nhiều người nhầm hai khái niệm này. Internet banking là giao diện để bạn (cá nhân) thao tác với tài khoản ngân hàng, như chuyển tiền, xem số dư, thanh toán hóa đơn. Bạn phải đăng nhập và thao tác thủ công.
Open banking thì khác, nó dành cho hệ thống kết nối với hệ thống. Không có giao diện cho người dùng cuối thao tác trực tiếp. Thay vào đó, phần mềm của doanh nghiệp giao tiếp trực tiếp với ngân hàng qua API để tự động hóa mọi thứ.
| Tiêu chí | Internet Banking | Open Banking |
|---|---|---|
| Đối tượng dùng | Cá nhân, thao tác thủ công | Hệ thống, ứng dụng, tự động |
| Giao tiếp | Người dùng ↔ Giao diện ngân hàng | API ↔ API |
| Tốc độ | Phụ thuộc thao tác người dùng | Realtime, tự động |
| Ứng dụng | Chuyển tiền, xem số dư | Xác nhận thanh toán, đồng bộ giao dịch, quản lý dòng tiền |
So sánh Open Banking và Internet Banking
Ứng dụng thực tế của Open Banking tại Việt Nam
Open banking không còn là khái niệm xa vời. Tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng mô hình này trong hoạt động hằng ngày.
Xác nhận thanh toán tự động cho website bán hàng
Đây là ứng dụng phổ biến nhất. Khách hàng chuyển khoản mua hàng, hệ thống tự động phát hiện giao dịch qua open banking API và cập nhật đơn hàng. Không cần ai ngồi canh internet banking nữa.
Trên thực tế, cổng thanh toán VietQR của SePay hoạt động theo đúng mô hình này. Tiền chuyển vào tài khoản ngân hàng của người bán, SePay phát hiện giao dịch qua open banking API và xác nhận đơn hàng trong vài giây.
Quản lý dòng tiền từ nhiều ngân hàng
Doanh nghiệp thường có 3-5 tài khoản ngân hàng khác nhau. Thay vì đăng nhập từng app ngân hàng để kiểm tra, open banking cho phép kết nối tất cả tài khoản về một dashboard duy nhất, theo dõi tiền vào tiền ra realtime.
Loa thông báo chuyển khoản
Các cửa hàng, quán cafe dùng loa thông báo tự động phát âm thanh khi có khách chuyển khoản. Loa nhận dữ liệu giao dịch từ open banking API, xử lý và phát thông báo ngay lập tức.
Tài khoản ảo (Virtual Account) cho đối soát
Doanh nghiệp tạo nhiều tài khoản ảo, mỗi tài khoản gắn với một đơn hàng hoặc một khách hàng. Khi tiền vào đúng tài khoản ảo, hệ thống tự động đối soát. Đây là tính năng được xây dựng trên nền open banking.
Open Banking tại Việt Nam đang ở đâu?
Việt Nam chưa có khung pháp lý chính thức cho open banking như châu Âu (PSD2) hay Anh (Open Banking Standard). Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản khuyến khích ngân hàng mở API và hợp tác với fintech.
Trên thực tế, nhiều ngân hàng lớn tại Việt Nam đã mở API cho các đối tác fintech kết nối, và SePay hiện là một trong những đơn vị dẫn đầu cung cấp hạ tầng open banking tại Việt Nam. SePay đã kết nối API trực tiếp với hơn 10 ngân hàng và phục vụ hàng chục nghìn doanh nghiệp. Nền tảng SePay cho phép doanh nghiệp kết nối tài khoản ngân hàng, nhận giao dịch realtime, tự động xác nhận thanh toán và quản lý dòng tiền tập trung, tất cả thông qua open banking API. Tài liệu kỹ thuật đầy đủ tại developer.sepay.vn.
Hệ sinh thái Open Banking đang phát triển nhanh tại Việt Nam
Ai nên quan tâm đến Open Banking?
Doanh nghiệp có website bán hàng
Nếu bạn đang nhận thanh toán chuyển khoản và phải kiểm tra thủ công, open banking sẽ giúp tự động hóa hoàn toàn. Tiết kiệm nhân lực, giảm sai sót, khách hàng được xác nhận đơn ngay lập tức.
Developer và đội ngũ kỹ thuật
Open banking API cho phép bạn xây dựng tính năng thanh toán, quản lý tài chính mà không cần ký hợp đồng trực tiếp với từng ngân hàng. Tích hợp qua nền tảng trung gian như SePay, một lần kết nối là dùng được nhiều ngân hàng.
Startup fintech
Nếu bạn đang xây dựng sản phẩm liên quan đến tài chính, kế toán, quản lý dòng tiền, open banking là nền tảng hạ tầng bạn cần. SePay Bank Hub cung cấp API kết nối ngân hàng tập trung, hỗ trợ liên kết tài khoản, đồng bộ giao dịch realtime, webhook và tài khoản ảo.
Bắt đầu với Open Banking như thế nào?
Nếu bạn muốn thử nghiệm open banking cho doanh nghiệp hoặc dự án của mình, các bước khá đơn giản:
- Đăng ký tài khoản SePay tại my.sepay.vn/register
- Kết nối tài khoản ngân hàng (hỗ trợ cả cá nhân và doanh nghiệp)
- Dùng Webhook để nhận giao dịch realtime, hoặc tích hợp cổng thanh toán vào website
- Dùng miễn phí với gói FREE (50 giao dịch/tháng)
SePay hỗ trợ SDK cho PHP, NodeJS, plugin sẵn cho WooCommerce, Haravan, Hostbill, Sapo, cùng môi trường sandbox (thử nghiệm) để test trước khi go-live (dùng thực tế).
Chúc bạn thành công.
